Menu
Categorie:
Wet- en regelgeving & compliance
Datum:
22
-
06
-
2018

Veilig omgaan met gevaarlijke stoffen op de werkvloer

Werken met gevaarlijke stoffen brengt risico's met zich mee voor medewerkers, bezoekers, hulpverleners en de omgeving. Toch hebben veel organisaties dagelijks te maken met stoffen die schadelijk, giftig, brandbaar, explosief of milieugevaarlijk kunnen zijn. Denk aan schoonmaakmiddelen, oplosmiddelen, verfproducten, brandstoffen, gassen, chemicaliën of industriële processen. Werkgevers zijn op grond van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht om de risico's van gevaarlijke stoffen te inventariseren, te beoordelen en passende maatregelen te nemen. Daarnaast gelden vanuit Europese wetgeving aanvullende verplichtingen op het gebied van registratie, etikettering, verpakking en informatievoorziening. Een goede beheersing van gevaarlijke stoffen voorkomt gezondheidsklachten, beroepsziekten, incidenten en aansprakelijkheid.

Wat zijn gevaarlijke stoffen?

Een gevaarlijke stof is een stof, mengsel of preparaat dat schade kan veroorzaken aan mens, milieu of eigendommen.

Voorbeelden zijn:

  • Schoonmaakmiddelen;
  • Ontvetters;
  • Verf en lakken;
  • Oplosmiddelen;
  • Zuren en logen;
  • Brandstoffen;
  • Gassen;
  • Lijmen;
  • Chemische hulpstoffen;
  • Desinfectiemiddelen;
  • Laboratoriumchemicaliën.

Veel organisaties gebruiken gevaarlijke stoffen zonder zich volledig bewust te zijn van de risico's.

Gevaren van gevaarlijke stoffen

Blootstelling aan gevaarlijke stoffen kan leiden tot:

Acute gezondheidsklachten

  • Hoofdpijn;
  • Duizeligheid;
  • Misselijkheid;
  • Huidirritatie;
  • Oogirritatie;
  • Ademhalingsproblemen.

Langdurige gezondheidsproblemen

  • Astma;
  • Longschade;
  • Huidziekten;
  • Allergieën;
  • Kanker;
  • Neurologische aandoeningen.

Veiligheidsrisico's

  • Brand;
  • Explosie;
  • Chemische reacties;
  • Milieuschade.

Wettelijke verplichtingen voor werkgevers

De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers om werknemers veilig te laten werken.

Wanneer binnen een organisatie gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, moet een werkgever onder andere:

  • Risico's inventariseren;
  • Blootstelling beoordelen;
  • Maatregelen treffen;
  • Medewerkers instrueren;
  • Toezicht houden;
  • Veiligheidsinformatie beschikbaar stellen.

De arbeidshygiënische strategie

Bij het beheersen van risico's moet een werkgever de arbeidshygiënische strategie toepassen.

De volgorde is:

1. Bronmaatregelen

De gevaarlijke stof vervangen door een veiliger alternatief.

2. Technische maatregelen

Bijvoorbeeld:

  • Afzuiging;
  • Ventilatie;
  • Gesloten systemen.

3. Organisatorische maatregelen

Bijvoorbeeld:

  • Werkprocedures;
  • Instructies;
  • Beperken van blootstellingsduur.

4. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)

Bijvoorbeeld:

  • Handschoenen;
  • Veiligheidsbrillen;
  • Adembescherming;
  • Beschermende kleding.

PBM's vormen altijd de laatste stap binnen de beheersing van risico's.

Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E)

Wanneer met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt, moeten deze risico's worden opgenomen in de RI&E.

Daarbij wordt gekeken naar:

  • Welke stoffen aanwezig zijn;
  • Welke gevaren aanwezig zijn;
  • Hoe medewerkers worden blootgesteld;
  • Welke maatregelen nodig zijn.

Veiligheidsinformatiebladen (VIB)

Voor vrijwel iedere gevaarlijke stof moet een veiligheidsinformatieblad beschikbaar zijn.

Hierin staat informatie over:

  • Gevaren;
  • Opslag;
  • Gebruik;
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen;
  • Eerste hulp;
  • Brandbestrijding;
  • Milieuaspecten.

Werkgevers moeten ervoor zorgen dat deze informatie beschikbaar en toegankelijk is.

Zelfinspectie gevaarlijke stoffen

De Nederlandse Arbeidsinspectie stimuleert organisaties om zelf te beoordelen of zij voldoen aan de wettelijke verplichtingen.

Met behulp van een zelfinspectie kunnen organisaties nagaan:

  • Welke risico's aanwezig zijn;
  • Welke maatregelen ontbreken;
  • Welke verbeteringen noodzakelijk zijn.

De zelfinspectie helpt werkgevers om stap voor stap te beoordelen of gezond en veilig wordt gewerkt.

Vier stappen naar veilig werken

Bij de beoordeling van gevaarlijke stoffen worden doorgaans vier stappen doorlopen:

Stap 1 – Inventariseren

Welke gevaarlijke stoffen zijn aanwezig?

Stap 2 – Beoordelen

Welke risico's brengen deze stoffen met zich mee?

Stap 3 – Beheersen

Welke maatregelen zijn nodig?

Stap 4 – Borgen

Hoe wordt gecontroleerd of maatregelen blijvend worden nageleefd?

Alleen opslag of transport?

Niet iedere organisatie die gevaarlijke stoffen bezit heeft direct te maken met blootstelling.

Wanneer uitsluitend sprake is van:

  • Opslag;
  • Intern transport;
  • Logistieke activiteiten;

kunnen andere verplichtingen gelden.

Wel blijft het belangrijk om aandacht te besteden aan:

  • Noodsituaties;
  • Brandveiligheid;
  • Bedrijfshulpverlening;
  • Calamiteitenprocedures.

Europese regelgeving: REACH

Naast de Arbowet geldt Europese wetgeving.

De belangrijkste verordening is:

REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals).

REACH regelt onder andere:

  • Registratie van stoffen;
  • Risicobeoordeling;
  • Informatievoorziening;
  • Verantwoordelijkheden binnen de keten.

Doel van REACH is het beschermen van mens en milieu tegen schadelijke effecten van chemische stoffen.

Europese regelgeving: CLP

Daarnaast geldt:

CLP (Classification, Labelling and Packaging).

Deze verordening stelt eisen aan:

  • Indeling van gevaarlijke stoffen;
  • Etikettering;
  • Waarschuwingsteksten;
  • Gevarenpictogrammen;
  • Verpakking.

Hierdoor is binnen Europa duidelijk herkenbaar welke gevaren een stof met zich meebrengt.

Chemische stoffen goed geregeld

Via de informatievoorziening van het RIVM kunnen organisaties eenvoudig nagaan welke verplichtingen gelden.

Door enkele vragen te beantwoorden ontstaat inzicht in:

  • REACH-verplichtingen;
  • CLP-verplichtingen;
  • Registratie-eisen;
  • Informatieverplichtingen;
  • Benodigde maatregelen.

Heeft uw organisatie dit geregeld?

Controleer of u beschikt over:

  • Een actuele RI&E;
  • Veiligheidsinformatiebladen;
  • Stoffenregister;
  • Werkplekinstructies;
  • PBM-beleid;
  • Calamiteitenprocedures;
  • Bedrijfshulpverlening;
  • Toezicht op naleving;
  • Voorlichting en instructie.

Hoe Via Certus kan ondersteunen

Via Certus ondersteunt organisaties bij:

  • RI&E's gevaarlijke stoffen;
  • Compliance management;
  • Stoffeninventarisaties;
  • Veiligheidsaudits;
  • Werkplekinspecties;
  • Arbobeleid;
  • Preventiemedewerker ondersteuning;
  • Veiligheidsinstructies;
  • Calamiteitenplannen;
  • BHV-organisatie.

Wij helpen organisaties om gevaarlijke stoffen veilig, verantwoord en aantoonbaar volgens wet- en regelgeving te beheren.

Het resultaat

Veilig werken met gevaarlijke stoffen begint met inzicht in de aanwezige risico's. Door risico's tijdig te inventariseren, passende maatregelen te nemen en medewerkers goed te informeren kunnen gezondheidsklachten, beroepsziekten en incidenten worden voorkomen.

Gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen begint met gezond verstand, maar vraagt ook om kennis, structuur en aantoonbare beheersing van risico's.

Bron: gevaarlijkestoffen.zelfinspectie.nl, RIVM, REACH en CLP-verordeningen.

Meer artikelen