Legionella is een bacterie die ernstige gezondheidsklachten kan veroorzaken en jaarlijks verantwoordelijk is voor honderden ziektegevallen in Nederland. Hoewel de bacterie van nature voorkomt in water en bodem, ontstaat het grootste risico wanneer legionella zich kan vermenigvuldigen in leidingwaterinstallaties, douches, whirlpools, natte koeltorens of andere systemen die water vernevelen. Voor vastgoedeigenaren, beheerders en exploitanten van gebouwen is het daarom belangrijk om inzicht te hebben in de risico's, wettelijke verplichtingen en beheersmaatregelen rondom legionellapreventie. Via Certus ondersteunt organisaties bij het beheersen van deze risico's en het aantoonbaar voldoen aan de zorgplicht voor veilig drinkwater en een gezonde leefomgeving.
Legionella is een bacterie die een infectie van de luchtwegen kan veroorzaken, ook wel legionellose genoemd.
Er zijn twee bekende ziektebeelden:
Een milde, griepachtige aandoening die meestal vanzelf overgaat.
Een ernstige vorm van longontsteking die kan leiden tot ziekenhuisopname en in sommige gevallen overlijden.
In Nederland worden jaarlijks ongeveer 300 tot 400 gevallen van legionella-longontsteking gemeld.
Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger doordat niet alle besmettingen worden herkend of vastgesteld.
Legionellabesmettingen komen vaker voor tijdens warme periodes en na hevige regenval.
Besmetting ontstaat door het inademen van kleine waterdruppels (aerosolen) die legionellabacteriën bevatten.
Belangrijk om te weten:
Besmetting vindt plaats via het inademen van verneveld water.
De bacterie groeit het beste in stilstaand water met temperaturen tussen ongeveer 25°C en 45°C.
Risicovolle situaties zijn onder andere:
Legionella kan voorkomen in verschillende installaties en systemen, waaronder:
Een veelvoorkomende besmettingsbron doordat water wordt verneveld.
Door lucht- en watercirculatie ontstaan veel kleine waterdruppels die kunnen worden ingeademd.
Installaties voor industriële koeling en klimaatbeheersing kunnen grote hoeveelheden nevel verspreiden.
Bij gebruik kunnen besmette aerosolen vrijkomen.
Onderzoek wijst uit dat ook gronddeeltjes mogelijk een besmettingsbron kunnen vormen.
Iedereen kan legionellose krijgen, maar bepaalde groepen lopen een verhoogd risico.
Hieronder vallen:
Bij deze groepen verloopt een legionellabesmetting vaak ernstiger.
Eigenaren en beheerders van collectieve leidingwaterinstallaties hebben een verantwoordelijkheid om veilig en deugdelijk water beschikbaar te stellen.
Voor bepaalde gebouwen gelden aanvullende verplichtingen.
Denk aan:
Voor deze locaties is vaak een legionella-beheersplan verplicht.
Een legionellabeheersplan bevat maatregelen om de groei van legionella te voorkomen.
Hierin worden onder andere vastgelegd:
Het beheersplan vormt een belangrijk onderdeel van de zorgplicht van de eigenaar of exploitant.
Een goede legionellapreventie begint bij een veilig ontwerp en goed beheer van de installatie.
Belangrijke maatregelen zijn:
Alle tappunten moeten regelmatig worden gebruikt of gespoeld.
Niet gebruikte leidingdelen dienen volledig verwijderd te worden.
Installaties moeten regelmatig worden gecontroleerd en onderhouden.
Door middel van een risicoanalyse kunnen kwetsbare onderdelen van de installatie worden geïdentificeerd.
Ook thuis kan legionellagroei worden beperkt.
Praktische maatregelen zijn:
Voor particuliere woningen is een legionellabeheersplan doorgaans niet noodzakelijk.
Via Certus ondersteunt organisaties bij:
Wij helpen organisaties om risico's inzichtelijk te maken en passende maatregelen te treffen voor een veilige en gezonde drinkwaterinstallatie.
Legionellapreventie draait niet alleen om wetgeving, maar vooral om het beschermen van de gezondheid van gebruikers, bezoekers en medewerkers.