Menu
Categorie:
Drinkwater & legionella
Datum:
08
-
10
-
2015

Legionellaveilig beheer: van risicoanalyse tot aantoonbare beheersing

Legionella vormt een belangrijk risico binnen collectieve drinkwaterinstallaties. Hoewel de bacterie van nature voorkomt in grond en water, ontstaat pas een gezondheidsrisico wanneer legionella zich kan vermenigvuldigen in leidingwaterinstallaties. Vooral stilstaand water en temperaturen tussen de 25°C en 50°C bieden ideale omstandigheden voor groei. Voor eigenaren en beheerders van gebouwen geldt daarom een belangrijke verantwoordelijkheid. Op basis van de zorgplicht moeten zij ervoor zorgen dat gebruikers kunnen beschikken over veilig en deugdelijk drinkwater. Een goed ontwerp, adequaat beheer en periodieke controles zijn essentieel om legionellarisico's te voorkomen.

Wat is legionella?

Legionella is een bacterie die van nature voorkomt in water en bodem. In kleine aantallen vormt de bacterie geen gevaar voor de gezondheid. Problemen ontstaan wanneer legionella zich kan vermenigvuldigen binnen een leidingwaterinstallatie.

Besmetting vindt meestal plaats door het inademen van kleine waterdruppels (aerosolen) waarin legionellabacteriën aanwezig zijn.

Mogelijke bronnen zijn:

  • Douches
  • Handsproeiers
  • Sportaccommodaties
  • Kantoorgebouwen
  • Bedrijfsgebouwen
  • Kinderopvanglocaties
  • Vernevelingsinstallaties
  • Koeltorens

Wanneer groeit legionella?

Legionella groeit vooral onder specifieke omstandigheden.

Belangrijke risicofactoren zijn:

  • Watertemperaturen tussen 25°C en 50°C
  • Stilstaand water
  • Dode leidingdelen
  • Onvoldoende doorstroming
  • Opwarming van koudwaterleidingen
  • Biofilmvorming

Bij temperaturen boven de 55°C sterft de bacterie geleidelijk af. Daarom spelen temperatuurbeheersing en doorstroming een belangrijke rol bij legionellapreventie.

De zorgplicht van gebouweigenaren

Veel eigenaren realiseren zich niet dat zij ook buiten de specifieke legionellawetgeving verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van het drinkwater dat zij aan derden beschikbaar stellen.

Deze zorgplicht geldt onder andere voor:

  • Kantoorgebouwen
  • Bedrijfspanden
  • Sportcomplexen
  • Verenigingsgebouwen
  • Kinderopvanglocaties
  • Multifunctionele accommodaties

Van eigenaren wordt verwacht dat zij aantoonbaar maatregelen treffen om legionellarisico's te voorkomen.

Verantwoordelijkheden van eigenaar en huurder

Bij collectieve leidingwaterinstallaties is het belangrijk om verantwoordelijkheden goed vast te leggen.

Verantwoordelijkheid eigenaar

De eigenaar is verantwoordelijk voor:

  • Een veilige installatie
  • Correct ontwerp van het leidingnet
  • Onderhoud van de installatie
  • Risicobeheersing
  • Uitvoering van noodzakelijke controles

Verantwoordelijkheid huurder of gebruiker

De gebruiker is verantwoordelijk voor:

  • Correct gebruik van de installatie
  • Regelmatig gebruik van tappunten
  • Naleving van beheersmaatregelen
  • Signaleren van afwijkingen of gebreken

Heldere afspraken voorkomen onduidelijkheid en risico's.

Het belang van een legionellarisicoanalyse

Een risicoanalyse brengt in kaart waar binnen een installatie risico's aanwezig zijn.

Hierbij wordt onder andere gekeken naar:

  • Temperatuurverloop
  • Stilstaande leidingdelen
  • Doorstroming
  • Risicovolle tappunten
  • Technische installaties
  • Gevoelige gebruikersgroepen

Op basis van deze analyse kan een beheersplan worden opgesteld.

Een legionellabeheersplan

Een legionellabeheersplan beschrijft welke maatregelen nodig zijn om de installatie veilig te beheren.

Veel voorkomende onderdelen zijn:

  • Temperatuurmetingen
  • Spoelprocedures
  • Onderhoudsactiviteiten
  • Registraties
  • Controle van risicovolle tappunten
  • Correctieve maatregelen

Hiermee kan aantoonbaar worden gemaakt dat invulling wordt gegeven aan de zorgplicht.

Ontwerp van een legionellaveilige installatie

De beste vorm van legionellapreventie begint al tijdens het ontwerp van de installatie.

Belangrijke uitgangspunten zijn:

Temperatuurbeheersing

  • Koud water onder 25°C, bij voorkeur onder 20°C
  • Warm water minimaal 60°C
  • Retourleidingen minimaal 60°C
  • Warmwaterboilers minimaal 60°C

Voorkomen van stilstand

  • Regelmatig gebruik van alle tappunten
  • Wekelijks spoelen van weinig gebruikte tappunten
  • Verwijderen van ongebruikte leidingen
  • Voorkomen van dode leidingdelen

Goede doorstroming

  • Geen overdimensionering van leidingen
  • Logische stroomrichting
  • Stromende aansluitingen
  • Correct ontworpen circulatiesystemen

Correcte installatie van toestellen

Alle risicovolle toestellen moeten worden aangesloten volgens de geldende Waterwerkbladen en normen.

Wet- en regelgeving

Voor legionellapreventie zijn verschillende richtlijnen en normen van belang.

Denk hierbij aan:

  • Drinkwaterwet
  • Drinkwaterbesluit
  • NEN 1006
  • Waterwerkbladen
  • ISSO-publicatie 55.1
  • ISSO-publicatie 55.2
  • Zorgplicht vanuit wetgeving

Deze documenten bieden praktische handvatten voor ontwerp, beheer en onderhoud.

Waarom aantoonbaarheid belangrijk is

Het nemen van maatregelen alleen is niet voldoende. Organisaties moeten kunnen aantonen dat zij actief invulling geven aan hun zorgplicht.

Belangrijke documenten zijn:

  • Legionella-risicoanalyse
  • Legionellabeheersplan
  • Spoelregistraties
  • Temperatuurmetingen
  • Onderhoudsrapporten
  • Installatietekeningen

Hiermee kan worden aangetoond dat de installatie veilig wordt beheerd.

Hoe Via Certus kan ondersteunen

Via Certus ondersteunt vastgoedeigenaren, beheerders en organisaties bij het beheersen van legionellarisico's en het voldoen aan de zorgplicht.

Wij ondersteunen onder andere met:

  • Legionella-risicoanalyses
  • Legionellabeheersplannen
  • Controle van leidingwaterinstallaties
  • Temperatuurmetingen
  • Toetsing aan NEN 1006 en Waterwerkbladen
  • Compliance-onderzoeken
  • Vastgoeddossiers en borging

Het resultaat is een helder overzicht van de risico's, verantwoordelijkheden en noodzakelijke maatregelen om aantoonbaar veilig drinkwater te kunnen leveren.

BRON: ILENT

Meer artikelen