Menu
Categorie:
Drinkwater & legionella
Datum:
08
-
10
-
2015

Legionellaveilig ontwerpen: voorkomen is beter dan beheersen

Legionella vormt een belangrijk aandachtspunt binnen gebouwbeheer en drinkwaterveiligheid. De bacterie komt van nature voor in water en bodem, maar levert pas een risico op wanneer zij zich onder gunstige omstandigheden kan vermenigvuldigen. Vooral stilstaand water en temperaturen tussen de 25°C en 50°C zorgen voor een verhoogd risico op groei van legionella. Hoewel niet ieder gebouw onder de specifieke legionellawetgeving valt, geldt voor iedere eigenaar of beheerder van een collectieve leidingwaterinstallatie een zorgplicht. Dit betekent dat aantoonbaar maatregelen moeten worden getroffen om gebruikers veilig drinkwater te kunnen bieden.

Wat is legionella?

Legionella is een bacterie die van nature voorkomt in grond- en oppervlaktewater. In lage concentraties vormt deze bacterie doorgaans geen gevaar voor de gezondheid.

Problemen ontstaan wanneer legionella zich kan vermenigvuldigen binnen een leidingwaterinstallatie. Besmetting vindt meestal plaats door het inademen van zeer kleine waterdruppels (aerosolen) waarin legionellabacteriën aanwezig zijn.

Mogelijke bronnen zijn:

  • Douches
  • Handsproeiers
  • Vernevelingsinstallaties
  • Koeltorens
  • Sproei-installaties
  • Whirlpoolinstallaties

Wanneer groeit legionella?

Legionella groeit vooral onder specifieke omstandigheden.

Belangrijke risicofactoren zijn:

  • Watertemperaturen tussen 25°C en 50°C
  • Langdurige stilstand van water
  • Biofilmvorming in leidingen
  • Dode leidingdelen
  • Onvoldoende doorstroming
  • Opwarming van koudwaterleidingen

Bij temperaturen boven de 55°C neemt de bacterie sterk af en bij hogere temperaturen vindt afsterving plaats.

De zorgplicht van de eigenaar

Niet iedere collectieve leidingwaterinstallatie valt onder de specifieke legionellaregelgeving voor prioritaire instellingen. Toch geldt voor iedere eigenaar of beheerder een wettelijke zorgplicht.

Dit betekent dat:

  • Deugdelijk drinkwater moet worden geleverd;
  • Gezondheidsrisico's moeten worden voorkomen;
  • Redelijke beheersmaatregelen moeten worden getroffen;
  • Risico's aantoonbaar moeten worden beheerst.

Bij incidenten wordt beoordeeld of de eigenaar voldoende invulling heeft gegeven aan deze zorgplicht.

Risicoanalyse en beheersplan

Een belangrijk onderdeel van legionellapreventie is het uitvoeren van een risicoanalyse. Hiermee worden potentiële risico's binnen de installatie inzichtelijk gemaakt.

Een legionella-risicoanalyse beoordeelt onder andere:

  • Temperatuurverloop in het systeem
  • Stilstaande leidingdelen
  • Doorstroming van tappunten
  • Gevoelige installatiedelen
  • Mogelijke besmettingsbronnen

Op basis hiervan wordt een beheersplan opgesteld met concrete maatregelen en controles.

Ontwerp van een legionellaveilige installatie

Een goed ontwerp kan veel toekomstige problemen voorkomen. Hoe beter een installatie is ontworpen, hoe minder beheersmaatregelen noodzakelijk zijn.

Belangrijke ontwerpprincipes zijn:

  • Koud water onder 25°C, bij voorkeur onder 20°C
  • Warm water minimaal 60°C
  • Goede doorstroming van leidingen
  • Voorkomen van stilstand
  • Voorkomen van dode leidingdelen
  • Correcte dimensionering van leidingen
  • Eenduidige stroomrichtingen

Hierdoor wordt het risico op bacteriegroei aanzienlijk beperkt.

Belangrijke beheersmaatregelen

Om legionellagroei te voorkomen zijn verschillende beheersmaatregelen noodzakelijk.

Veel toegepaste maatregelen zijn:

Regelmatig gebruik van tappunten

Tappunten moeten minimaal wekelijks worden gebruikt of worden gespoeld volgens een vastgesteld beheersplan.

Verwijderen van ongebruikte leidingen

Afgedopte of niet meer gebruikte leidingdelen moeten volledig worden verwijderd om stilstaand water te voorkomen.

Temperatuurcontrole

Regelmatige controle van:

  • Warmwatertappunten
  • Boilers
  • Circulatiesystemen
  • Retourleidingen

Hiermee wordt gecontroleerd of de installatie binnen veilige temperatuurgrenzen functioneert.

Correcte aansluiting van toestellen

Toestellen die risico's kunnen veroorzaken moeten worden aangesloten volgens de geldende Waterwerkbladen en normen.

Wet- en regelgeving

Voor legionellapreventie zijn verschillende normen en richtlijnen van belang.

Denk hierbij aan:

  • Drinkwaterwet
  • Drinkwaterbesluit
  • NEN 1006
  • Waterwerkbladen
  • ISSO-publicatie 55.2
  • Zorgplicht vanuit de wetgeving

Deze documenten geven praktische invulling aan veilig ontwerp, beheer en onderhoud van leidingwaterinstallaties.

Waarom aantoonbaarheid steeds belangrijker wordt

Het treffen van maatregelen alleen is niet voldoende. Organisaties moeten ook kunnen aantonen dat zij actief invulling geven aan hun zorgplicht.

Belangrijke documenten zijn onder andere:

  • Risicoanalyses
  • Legionellabeheersplannen
  • Temperatuurregistraties
  • Spoelregistraties
  • Onderhoudsrapporten
  • Installatietekeningen

Hiermee kan worden aangetoond dat de installatie verantwoord wordt beheerd.

Hoe Via Certus kan ondersteunen

Via Certus ondersteunt vastgoedeigenaren, beheerders en organisaties bij het beheersen van legionellarisico's.

Wij ondersteunen onder andere met:

  • Legionella-risicoanalyses
  • Legionellabeheersplannen
  • Controle van leidingwaterinstallaties
  • Temperatuurmetingen
  • Toetsing aan NEN 1006 en Waterwerkbladen
  • Compliance-onderzoeken
  • Vastgoeddossiers en borging

Het resultaat is een helder overzicht van de risico's, wettelijke verplichtingen en beheersmaatregelen, zodat u aantoonbaar voldoet aan uw zorgplicht.

Meer artikelen