Thuiswerken en flexibel werken zijn niet meer weg te denken uit de moderne arbeidsorganisatie. Waar vroeger vooral op kantoor werd gewerkt, kiezen steeds meer organisaties voor plaats- en tijdonafhankelijk werken. Deze ontwikkeling biedt voordelen op het gebied van flexibiliteit, productiviteit en werk-privébalans, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. Veel werkgevers vragen zich af welke zorgplicht zij hebben voor thuiswerkers, wie verantwoordelijk is voor de inrichting van de werkplek en hoe dit zich verhoudt tot de Arbowetgeving. Hoewel werknemers meer vrijheid hebben bij het kiezen van hun werkplek, blijft de werkgever verantwoordelijk voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden.
Plaatsonafhankelijk werken is een onderdeel van Het Nieuwe Werken (HNW).
Hierbij verrichten werknemers werkzaamheden buiten de traditionele werkplek van de werkgever.
Dat kan zijn:
Belangrijk is dat het gaat om werkzaamheden die worden uitgevoerd in opdracht van de werkgever.
Ook wanneer medewerkers thuiswerken of elders werkzaamheden verrichten, blijft de werkgever verantwoordelijk voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden.
Deze zorgplicht volgt onder andere uit:
De werkgever moet kunnen aantonen dat redelijke maatregelen zijn genomen om gezondheidsklachten, beroepsziekten en arbeidsongevallen te voorkomen.
Bij plaatsonafhankelijk werken is het verstandig om duidelijke afspraken vast te leggen over:
Duidelijke afspraken voorkomen onduidelijkheid en aansprakelijkheidsdiscussies.
De werkgever is verplicht zorg te dragen voor een veilige en gezonde werkplek.
Daarbij moet onder andere aandacht worden besteed aan:
Volgens de Arbowet komen de kosten van noodzakelijke arbovoorzieningen voor rekening van de werkgever.
Wanneer een medewerker al beschikt over een goed ingerichte thuiswerkplek hoeft een werkgever niet altijd aanvullende voorzieningen te verstrekken.
Wanneer echter blijkt dat:
dan kan de werkgever verplicht zijn voorzieningen beschikbaar te stellen.
De zorgplicht kent ook grenzen.
De werkgever is bijvoorbeeld niet verantwoordelijk voor:
Wel moet de werkgever redelijke instructies geven over veilig werken.
Wanneer werknemers gebruik maken van arbeidsmiddelen blijft de werkgever verantwoordelijk voor de veiligheid daarvan.
Denk hierbij aan:
De werkgever moet zorgen voor:
Bij werkzaamheden waarbij machines of gereedschappen worden gebruikt gelden dezelfde veiligheidsregels als op de reguliere werkplek.
De werkgever moet zorgen voor:
Werken met gevaarlijke stoffen vanuit huis is sterk beperkt.
Voorbeelden van gevaarlijke stoffen zijn:
Indien gebruik noodzakelijk is, moet de werkgever zorgen voor passende:
Wanneer specialistische bescherming noodzakelijk is, zoals adembescherming of uitgebreide ventilatievoorzieningen, is thuiswerken met deze stoffen meestal niet toegestaan.
Voor sommige werkzaamheden geldt dat materialen of producten thuis worden opgeslagen.
De wet stelt grenzen aan:
Met name bij gevaarlijke stoffen gelden aanvullende eisen.
Ook plaatsonafhankelijk werken moet onderdeel zijn van de Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E).
Werkgevers moeten de risico's van thuiswerken inventariseren en beoordelen.
Dit kan op verschillende manieren.
De werkgever beoordeelt ook de thuiswerkplek.
Omdat een woning privéterrein is, kan dit alleen:
De werkgever verwerkt thuiswerkrisico's als afzonderlijk onderdeel binnen de RI&E.
Hierbij kunnen vragenlijsten, checklists of foto's van de werkplek worden gebruikt.
Bij thuiswerken dient aandacht te worden besteed aan:
De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft wettelijke bevoegdheden om onderzoek te verrichten naar arbeidsomstandigheden.
Een inspecteur kan:
Een woning blijft echter privéterrein. De inspectie kan niet zonder wettelijke grondslag of toestemming zomaar een woning betreden.
De werkgever blijft wel verantwoordelijk voor het aantoonbaar beheersen van risico's.
Een slechte thuiswerkplek kan leiden tot:
Een goede inrichting voorkomt veel van deze problemen.
Via Certus ondersteunt organisaties bij:
Wij helpen organisaties om ook bij plaatsonafhankelijk werken aantoonbaar invulling te geven aan hun zorgplicht.
Plaatsonafhankelijk werken biedt veel voordelen, maar vraagt ook om duidelijke afspraken en aandacht voor veiligheid en gezondheid. De verantwoordelijkheid van de werkgever stopt niet bij de voordeur van het kantoor. Door thuiswerken goed op te nemen in het arbobeleid en de RI&E worden risico's beheerst en blijven medewerkers gezond, veilig en productief.
Een goede thuiswerkplek is geen luxe, maar een essentieel onderdeel van goed werkgeverschap en duurzaam inzetbare medewerkers.
Bron: Arbo-Online, Arbeidsomstandighedenwet, Burgerlijk Wetboek.