Menu
Veel organisaties denken bij arbeidsmiddelen direct aan machines, heftrucks of elektrisch gereedschap. In de praktijk is de definitie echter veel breder. Volgens de Arbeidsomstandighedenwet vallen vrijwel alle middelen waarmee op de werkplek wordt gewerkt onder de noemer arbeidsmiddelen. Dat betekent dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor een veilige staat, juist gebruik en passend onderhoud van deze middelen. Het niet herkennen van arbeidsmiddelen binnen de organisatie kan leiden tot veiligheidsrisico's, schade, stilstand of aansprakelijkheid. Daarom is het belangrijk om inzicht te hebben in welke arbeidsmiddelen aanwezig zijn en welke verplichtingen daarbij horen.
De basis voor arbeidsmiddelen is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet.
Daarin wordt onder arbeidsmiddelen verstaan:
Alle op de arbeidsplaats gebruikte machines, installaties, apparaten en gereedschappen.
Deze definitie lijkt eenvoudig, maar het woord "alle" maakt de reikwijdte veel groter dan vaak wordt gedacht.
Ook de Europese Richtlijn Arbeidsmiddelen (2009/104/EG) hanteert een vergelijkbare definitie.
Hieruit volgt dat vrijwel alles waarmee gewerkt wordt binnen een organisatie als arbeidsmiddel kan worden beschouwd.
Veel bedrijven richten hun aandacht vooral op grote machines en productiemiddelen. Toch zijn er binnen vrijwel iedere organisatie veel meer arbeidsmiddelen aanwezig.
Voorbeelden zijn:
Juist de arbeidsmiddelen die dagelijks als vanzelfsprekend worden gebruikt, worden vaak vergeten bij inspecties en risico-inventarisaties.
Arbeidsmiddelen kunnen risico's veroorzaken voor:
Defecten, achterstallig onderhoud of onjuist gebruik kunnen leiden tot:
Daarom verlangt de wetgever dat arbeidsmiddelen veilig zijn en veilig gebruikt kunnen worden.
Machines die vóór 1995 zijn gebouwd beschikken vaak niet over een CE-markering.
Dat betekent niet automatisch dat deze machines onveilig zijn, maar wel dat de werkgever zelf moet beoordelen of de machine voldoet aan de huidige veiligheidseisen.
Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van:
Door een risicoanalyse uit te voeren kan worden vastgesteld welke maatregelen noodzakelijk zijn om de machine veilig te gebruiken.
Niet ieder arbeidsmiddel hoeft dezelfde aandacht te krijgen.
De noodzaak voor inspecties, keuringen en onderhoud wordt bepaald door een risicoanalyse.
Hierbij wordt gekeken naar:
Hieruit volgt welke maatregelen noodzakelijk zijn.
Veel organisaties realiseren zich niet dat ook kantooromgevingen arbeidsmiddelen bevatten.
Denk bijvoorbeeld aan:
Een computer die jarenlang stof verzamelt kan bijvoorbeeld oververhit raken en een verhoogd brandrisico vormen.
Ook hier is periodieke controle wenselijk.
Binnen zorginstellingen is de variatie aan arbeidsmiddelen vaak nog groter.
Voorbeelden zijn:
Hier spelen naast veiligheid ook continuïteit en patiëntveiligheid een belangrijke rol.
Een veelgemaakte fout is het verwarren van arbeidsmiddelen met persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's).
Persoonlijke beschermingsmiddelen vallen wettelijk niet onder de definitie van arbeidsmiddelen.
Voorbeelden van PBM's zijn:
Voor deze middelen gelden aparte regelgeving en beheervereisten.
Werkgevers moeten kunnen aantonen dat:
Dit vormt een belangrijk onderdeel van de zorgplicht vanuit de Arbowet.
Via Certus ondersteunt organisaties bij het inventariseren, beoordelen en beheren van arbeidsmiddelen. Wij helpen bij risicoanalyses, inspecties, keuringen en het opzetten van een praktisch beheersysteem waarmee inzicht ontstaat in verplichtingen, onderhoud en veiligheid.
Of het nu gaat om een kantoor, zorginstelling, productieomgeving, school of vastgoedportefeuille: inzicht in arbeidsmiddelen is de eerste stap naar een veilige en compliant organisatie.
Alles waarmee gewerkt wordt op de arbeidsplaats kan een arbeidsmiddel zijn. De vraag is niet óf u arbeidsmiddelen heeft, maar of u weet welke risico's daarbij horen.
