De Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) gaat ervan uit dat werkgevers en werknemers in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor het naleven van wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden, arbeidstijden en arbeidsvoorwaarden. Wanneer organisaties deze verantwoordelijkheid onvoldoende invullen, beschikt de Arbeidsinspectie over verschillende toezicht- en handhavingsinstrumenten om naleving af te dwingen. Daarbij ligt de nadruk steeds meer op risicogericht toezicht, bewustwording en het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid. Organisaties die hun veiligheids- en arbobeleid goed hebben ingericht, verkleinen niet alleen de kans op ongevallen en boetes, maar tonen ook aan dat zij hun zorgplicht serieus nemen.
Een belangrijk uitgangspunt van de Nederlandse Arbeidsinspectie is dat organisaties zelf verantwoordelijk zijn voor:
Wanneer organisaties deze verantwoordelijkheid onvoldoende invullen, kan de Arbeidsinspectie verschillende vormen van toezicht en handhaving toepassen.
De Arbeidsinspectie beschikt over meerdere toezichtmethoden. Afhankelijk van de situatie, sector en risico's wordt bepaald welke vorm van toezicht het meest effectief is.
Horizontaal toezicht is gebaseerd op samenwerking en wederzijds vertrouwen tussen toezichthouder en organisatie.
Kenmerken:
Deze vorm van toezicht wordt toegepast bij organisaties die aantoonbaar werken aan naleving en risicobeheersing.
Nalevingscommunicatie richt zich op het vergroten van bewustwording en het stimuleren van naleving.
Dit gebeurt onder andere door:
Een belangrijk doel hiervan is het vergroten van de zogenaamde:
"subjectieve pakkans"
oftewel het bewustzijn dat overtredingen kunnen worden gecontroleerd en gehandhaafd.
Veel organisaties beschikken over eigen kwaliteits- en veiligheidssystemen.
Bij systeemtoezicht beoordeelt de Arbeidsinspectie:
Deze vorm van toezicht wordt onder andere toegepast bij bedrijven die vallen onder zware veiligheidswetgeving zoals Brzo-bedrijven.
Sommige maatschappelijke doelstellingen worden gerealiseerd door meerdere organisaties samen.
Bij stelseltoezicht wordt gekeken naar:
Deze vorm van toezicht wordt bijvoorbeeld toegepast binnen:
De Arbeidsinspectie richt zich niet altijd rechtstreeks op een bedrijf.
Soms wordt invloed uitgeoefend via partijen binnen de keten, zoals:
Door deze partijen actief te betrekken kan naleving effectiever worden afgedwongen.
Deze aanpak werkt vooral goed in sectoren waar reputatie, kwaliteit en brancheafspraken een belangrijke rol spelen.
Wanneer sprake is van overtredingen kan de Arbeidsinspectie handhavend optreden.
Mogelijke maatregelen zijn:
Bij ernstige overtredingen werkt de Arbeidsinspectie samen met het Openbaar Ministerie.
Strafrechtelijke handhaving kan worden ingezet wanneer:
Organisaties die herhaaldelijk de wet overtreden krijgen extra aandacht van de Arbeidsinspectie.
Sinds 2013 beschikt de inspectie over een speciaal:
Recidive-instrumentarium.
Hiermee kunnen bedrijven die structureel regels overtreden zwaarder worden aangepakt.
Mogelijke maatregelen zijn:
De Arbeidsinspectie blijft terugkomen totdat de overtredingen daadwerkelijk zijn opgelost.
Een belangrijk hulpmiddel voor organisaties is de zelfinspectie.
Met een zelfinspectie kan een organisatie zelf beoordelen:
De gedachte hierachter is eenvoudig:
Voorkomen is beter dan handhaven.
Zelfinspecties zijn beschikbaar voor verschillende onderwerpen:
Controle op:
Beoordeling van:
Controle op:
Inventariseren van:
Controle op:
Beoordeling van:
Een zelfinspectie helpt organisaties om:
Bovendien draagt een periodieke zelfcontrole bij aan een sterke veiligheidscultuur.
Via Certus ondersteunt organisaties bij:
Wij helpen organisaties om niet alleen voorbereid te zijn op een inspectie, maar vooral om risico's daadwerkelijk te beheersen.
Goed toezicht begint bij goed zelftoezicht. Organisaties die hun risico's kennen, maatregelen treffen en veiligheid structureel borgen, verkleinen de kans op incidenten, aansprakelijkheid en handhaving aanzienlijk.
Een inspectie zou geen verrassing mogen zijn. Wanneer veiligheid dagelijks aandacht krijgt, wordt naleving een vanzelfsprekend onderdeel van de bedrijfsvoering.
Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) en Zelfinspectie.nl.