Menu
Categorie:
Praktijk & situaties
Datum:
21
-
09
-
2018

Zelf inspectie of regel het gemakkelijk Via Certus!

De Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) gaat ervan uit dat werkgevers en werknemers in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor het naleven van wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden, arbeidstijden en arbeidsvoorwaarden. Wanneer organisaties deze verantwoordelijkheid onvoldoende invullen, beschikt de Arbeidsinspectie over verschillende toezicht- en handhavingsinstrumenten om naleving af te dwingen. Daarbij ligt de nadruk steeds meer op risicogericht toezicht, bewustwording en het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid. Organisaties die hun veiligheids- en arbobeleid goed hebben ingericht, verkleinen niet alleen de kans op ongevallen en boetes, maar tonen ook aan dat zij hun zorgplicht serieus nemen.

Toezicht begint bij eigen verantwoordelijkheid

Een belangrijk uitgangspunt van de Nederlandse Arbeidsinspectie is dat organisaties zelf verantwoordelijk zijn voor:

  • Veilige arbeidsomstandigheden;
  • Gezonde werkomstandigheden;
  • Naleving van wet- en regelgeving;
  • Eerlijke arbeidsvoorwaarden;
  • Het voorkomen van arbeidsongevallen.

Wanneer organisaties deze verantwoordelijkheid onvoldoende invullen, kan de Arbeidsinspectie verschillende vormen van toezicht en handhaving toepassen.

Verschillende vormen van toezicht

De Arbeidsinspectie beschikt over meerdere toezichtmethoden. Afhankelijk van de situatie, sector en risico's wordt bepaald welke vorm van toezicht het meest effectief is.

Horizontaal toezicht

Horizontaal toezicht is gebaseerd op samenwerking en wederzijds vertrouwen tussen toezichthouder en organisatie.

Kenmerken:

  • Afspraken worden vastgelegd;
  • Samenwerking staat centraal;
  • Transparantie wordt gestimuleerd;
  • Vaak vastgelegd in convenanten.

Deze vorm van toezicht wordt toegepast bij organisaties die aantoonbaar werken aan naleving en risicobeheersing.

Nalevingscommunicatie

Nalevingscommunicatie richt zich op het vergroten van bewustwording en het stimuleren van naleving.

Dit gebeurt onder andere door:

  • Voorlichting;
  • Publicaties;
  • Campagnes;
  • Zelfinspecties;
  • Communicatie over toezicht en handhaving.

Een belangrijk doel hiervan is het vergroten van de zogenaamde:

"subjectieve pakkans"

oftewel het bewustzijn dat overtredingen kunnen worden gecontroleerd en gehandhaafd.

Systeemtoezicht

Veel organisaties beschikken over eigen kwaliteits- en veiligheidssystemen.

Bij systeemtoezicht beoordeelt de Arbeidsinspectie:

  • De opzet van het systeem;
  • De werking van het systeem;
  • De effectiviteit van het systeem;
  • De beheersing van risico's.

Deze vorm van toezicht wordt onder andere toegepast bij bedrijven die vallen onder zware veiligheidswetgeving zoals Brzo-bedrijven.

Stelseltoezicht

Sommige maatschappelijke doelstellingen worden gerealiseerd door meerdere organisaties samen.

Bij stelseltoezicht wordt gekeken naar:

  • Samenwerking tussen partijen;
  • Ketenverantwoordelijkheid;
  • Effectiviteit van het totale systeem.

Deze vorm van toezicht wordt bijvoorbeeld toegepast binnen:

  • Sociale zekerheid;
  • Certificeringsstelsels;
  • Arbeidsomstandigheden.

Druk uitoefenen via ketens

De Arbeidsinspectie richt zich niet altijd rechtstreeks op een bedrijf.

Soms wordt invloed uitgeoefend via partijen binnen de keten, zoals:

  • Opdrachtgevers;
  • Hoofdaannemers;
  • Gemeenten;
  • Uitzendbureaus;
  • Brancheorganisaties;
  • Vakbonden.

Door deze partijen actief te betrekken kan naleving effectiever worden afgedwongen.

Deze aanpak werkt vooral goed in sectoren waar reputatie, kwaliteit en brancheafspraken een belangrijke rol spelen.

Repressief toezicht

Wanneer sprake is van overtredingen kan de Arbeidsinspectie handhavend optreden.

Mogelijke maatregelen zijn:

  • Waarschuwingen;
  • Eisen tot naleving;
  • Boetes;
  • Stillegging van werkzaamheden;
  • Strafrechtelijke onderzoeken.

Bij ernstige overtredingen werkt de Arbeidsinspectie samen met het Openbaar Ministerie.

Strafrechtelijke handhaving kan worden ingezet wanneer:

  • Ernstige risico's bestaan;
  • Bewuste overtredingen plaatsvinden;
  • Constructies moeten worden onderzocht;
  • Strafbare feiten moeten worden bewezen.

Aanpak van recidive

Organisaties die herhaaldelijk de wet overtreden krijgen extra aandacht van de Arbeidsinspectie.

Sinds 2013 beschikt de inspectie over een speciaal:

Recidive-instrumentarium.

Hiermee kunnen bedrijven die structureel regels overtreden zwaarder worden aangepakt.

Mogelijke maatregelen zijn:

  • Herinspecties;
  • Verhoogde toezichtdruk;
  • Hogere sancties;
  • Stillegging van werkzaamheden.

De Arbeidsinspectie blijft terugkomen totdat de overtredingen daadwerkelijk zijn opgelost.

Zelfinspectie: kijk door de ogen van de inspecteur

Een belangrijk hulpmiddel voor organisaties is de zelfinspectie.

Met een zelfinspectie kan een organisatie zelf beoordelen:

  • Of risico's voldoende zijn beheerst;
  • Of wetgeving wordt nageleefd;
  • Of maatregelen effectief zijn;
  • Waar verbeteringen nodig zijn.

De gedachte hierachter is eenvoudig:

Voorkomen is beter dan handhaven.

Onderwerpen van zelfinspecties

Zelfinspecties zijn beschikbaar voor verschillende onderwerpen:

Arbo op orde

Controle op:

  • RI&E;
  • Preventiemedewerker;
  • Veiligheidsbeleid;
  • Instructies.

Gevaarlijke stoffen

Beoordeling van:

  • Stoffenregistratie;
  • Veiligheidsinformatiebladen;
  • Blootstellingsrisico's;
  • Beheersmaatregelen.

Eerlijk werken

Controle op:

  • Arbeidsvoorwaarden;
  • Beloning;
  • Arbeidstijden.

Voorkomen van ongevallen

Inventariseren van:

  • Risicovolle werkzaamheden;
  • Veiligheidsvoorzieningen;
  • Procedures.

Transport en logistiek

Controle op:

  • Verkeersveiligheid;
  • Intern transport;
  • Logistieke processen.

Werkdruk en ongewenst gedrag

Beoordeling van:

  • Psychosociale arbeidsbelasting;
  • Werkdruk;
  • Sociale veiligheid.

Waarom zelfinspecties belangrijk zijn

Een zelfinspectie helpt organisaties om:

  • Risico's vroegtijdig te herkennen;
  • Ongevallen te voorkomen;
  • Boetes te voorkomen;
  • Bewustwording te vergroten;
  • Compliance aantoonbaar te maken.

Bovendien draagt een periodieke zelfcontrole bij aan een sterke veiligheidscultuur.

Hoe Via Certus kan ondersteunen

Via Certus ondersteunt organisaties bij:

  • RI&E-trajecten;
  • Veiligheidsaudits;
  • Compliance management;
  • Preventiemedewerker ondersteuning;
  • Zelfinspecties;
  • Arbobeleid;
  • Werkplekinspecties;
  • Veiligheidsmanagement;
  • Risicoanalyses.

Wij helpen organisaties om niet alleen voorbereid te zijn op een inspectie, maar vooral om risico's daadwerkelijk te beheersen.

Het resultaat

Goed toezicht begint bij goed zelftoezicht. Organisaties die hun risico's kennen, maatregelen treffen en veiligheid structureel borgen, verkleinen de kans op incidenten, aansprakelijkheid en handhaving aanzienlijk.

Een inspectie zou geen verrassing mogen zijn. Wanneer veiligheid dagelijks aandacht krijgt, wordt naleving een vanzelfsprekend onderdeel van de bedrijfsvoering.

Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) en Zelfinspectie.nl.

Meer artikelen